ବିଭୂତି କାନୁନଗୋ ଚାରୁକଳା ଓ କାରୁକଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ସ୍ୱାଗତ

ଆମର ଇତିହାସ

Bibhuti Kanungo

ବିଭୂତି କାନୁନଗୋ

1921 - 1983

ଜୀବନ କାହାଣୀ

ସାଳଗ୍ରାମ (ଜିଲ୍ଲା କଟକ)ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବିଭୂତି ଭୁଷଣ କାନୁନଗୋ(1921-1983) କଲିକତା ସରକାରୀ ଚାରୁକଳା ଓ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ କମର୍ସିଆଲ ଆର୍ଟ୍ସରେ ସ୍ନାତକ ହୋଇଥିଲେ। ଓଡିଶାର ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ କମର୍ସିଆଲ ଆର୍ଟ୍ସରେ ଏହି ଡିପ୍ଲୋମା ଅର୍ଜନ କରିଥିବାରୁ ସେ ରାଜ୍ୟର ଗର୍ବର କାରଣ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଫ୍ରିଲାନ୍ସର୍ ଭାବରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବହୁ ପ୍ରକାଶନୀ ପାଇଁ ପୁସ୍ତକ ଡିଜାଇନ୍ କରିଥିଲେ। “ମୋ ପାଠା ବହି” ଯାହା ସମସ୍ତ ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଓଡିଆ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ, ତାହାର ଚିତ୍ରାଳଙ୍କନ ସେଇଥିଲେ। ସେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବହୁ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟ ଡିଜାଇନ୍ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ୟଙ୍ଗ୍ୟାତ୍ମକ ପତ୍ରିକା “ନିଆଁ ଖୁଣ୍ଟା” ବିଶେଷ ଅଟେ। 1946 ମସିହାରେ, ପତ୍ରିକାର ଅଷ୍ଟମ ବର୍ଷର ନଭେମ୍ବର-ଡିସେମ୍ବର ସଂସ୍କରଣରେ, 25 ପୈସା ମୂଲ୍ୟର ଏହି “ନିଆଁ ଖୁଣ୍ଟା” ପତ୍ରିକାରେ ସେତେବେଳର ଓଡିଶାର ସରକାରର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, “ଉତ୍କଳ କେଶରୀ ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବଙ୍କ”ର ବ୍ୟଙ୍ଗ୍ୟାତ୍ମକ ରାଜନୈତିକ ଚିତ୍ରାବଳୀ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। 1963ରେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ, ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ “ଶିଶୁ ଲେଖା” ନାମରେ ଏକ ଶିଶୁପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶିତ କରିବା ନୀତି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ପତ୍ରିକାର ସମଗ୍ର ଡିଜାଇନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବିଭୂତି କାନୁନଗୋ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା କରିଥିଲେ।





ଡିଜାଇନର୍ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ବିଭୂତି ଭୁଷଣ କାନୁନଗୋଙ୍କର ଅନେକ ତୈଳ ଚିତ୍ର, ଜଳରଙ୍ଗର ଚିତ୍ର ଏବଂ ଟେମ୍ପେରାରେ ତିଆରି ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ସମାନ ଭାବରେ ସୁନ୍ଦର। ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ ବିଶେଷଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। “ମଗଧ ବିଜୟରେ କଳିଙ୍ଗ ସମ୍ରାଟ୍ ଖାରବେଳ”ଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଟେମ୍ପେରା ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ୍‌ଟି ଏତେ ଶୈଳୀମୟ ହୋଇଥିଲା ଯେ, ସେଥିପାଇଁ ଓଡିଶାର ରାଜଭବନରେ ତାହା ସ୍ଥାନ ପାଇଛି। “କାଞ୍ଚି ବିଜୟରୁ କଳିଙ୍ଗ ଫେରା ” ନାମରେ 120 ସେ.ମି x 85 ସେ.ମି. ଆକାରର କଳିଙ୍ଗ ରାଜା ଓ କାଞ୍ଚିର ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଏଗ୍ ଟେମ୍ପେରା ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ୍ ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଖ୍ୟାତି ଆଣିଥିଲା। ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ତୈଳ ଚିତ୍ର “ଗୋଦାବରିଶ ମିଶ୍ର” ପ୍ରଥମ ଓଡିଶା ଲଳିତ କଳା ଆକାଦେମୀ ଆୟୋଜିତ ନିଖିଳ ଓଡିଶା ଚିତ୍ରକଳା ପ୍ରଦର୍ଶନୀ (1961)ରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ଜିତିଥିଲା। ଏହି ଦୁଇଟି କୃତି ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡିଶା ଲଳିତ କଳା ଆକାଦେମୀର ଚିତ୍ରଶାଳାରେ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଟେ।





ସେ 3 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 1983ରେ ପରଲୋକ କରିଥିଲେ। ସେଥିର କିଛି ମାସ ପରେ, ତାଙ୍କର ଅପାର ଅବଦାନକୁ ସ୍ମରଣ ରଖିବା ପାଇଁ, “ବିଭୂତି କାନୁନଗୋ କଲେଜ୍ ଅଫ୍ ଆର୍ଟ୍ ଅଣ୍ଡ କ୍ରାଫ୍ଟ୍ସ” (ପ୍ରଚଳିତ ନାମ B.K. Art College) ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟକଳା କଲେଜ୍ ପୂର୍ବ ଭାରତରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିଜୁଆଲ୍ ଆର୍ଟ୍ ସଂସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିବା ସେଇ ମହାନ କଳାଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅଟେ।

ଇତିହାସ

ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ଇତିହାସ

  • ଓଡିଶା ହେଉଛି ଐତିହାସିକ ସ୍ମାରକୀ, ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥାନ, ପାରମ୍ପରିକ କଳା, ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଗଡ଼। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଓଡିଶା ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ବିଦ୍ୱାନ, କଳାକାର ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ। ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗ ରାଜ୍ୟରେ କଳା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ପାଇଁ ଆଶା ରଖିଛି ଏବଂ ବିଭାଗ ଏହାର ଅଧୀନସ୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଏହା ଅଧୀନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ସଂଗଠନ ସହାୟତାରେ ପ୍ରାଚୀନ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।.




    • ଏହି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ 1983 - 84 ଶିକ୍ଷାବର୍ଷରେ ଓଡ଼ିଶା ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗର ପ୍ରଶାସନିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର, ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଜୀବନକୁ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗପ୍ରତି ସଚେତନତା ପ୍ରଦାନ କରେ, ଏହିପରି ମନ୍ଦିର କାନ୍ଥ ଏବଂ ସ୍ମାରକୀ ଉପରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା କଳା ସୃଜନଶୀଳତାର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ | ଏହା ସହରରେ ନିରନ୍ତର କଳା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରେ |  ଏହା ଖଣ୍ଡଗିରି ଏବଂ ଉଦୟଗିରିର ଐତିହାସିକ ଜୈନ ଗୁମ୍ଫାର ପାର୍ବତ୍ୟ ପାଦ ଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ | ଭୁବନେଶ୍ୱର ସହର ହେଉଛି ଭାରତର ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଯାହାକି 'ଏକାମ୍ର କ୍ଷେତ୍ର', 'ଚକ୍ର-କ୍ଷେତ୍ର', ମନ୍ଦିର ନଗରୀ ଏବଂ ଶେଷରେ ଓଡିଶାର ରାଜଧାନୀ ରୂପେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ | କଳା, ସ୍ଥାପତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ନୃତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଥିବା ରାଜଧାନୀ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଗର୍ବିତ | ପୂର୍ବ ଭାରତରେ ଏହି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଦୃଶ୍ୟ କଳା, ସୃଜନ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରିକ କଳାରେ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ ରୂପେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି | ଏହା କେବଳ ଭିଜୁଆଲ୍ ଆର୍ଟ (BVA) ରେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ | ଏହା 1998 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଭୁବନେଶ୍ୱର ସହିତ ଜଡିତ ଥିଲା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଉତ୍କଳ ସଂସ୍କୃତି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସହିତ ଜଡିତ ଅଛି । କଳା ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଭାର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହି କଲେଜ ଏକ ଭଲ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟମୟ ପରିବେଶ ବହନ କରେ | ଭୁବନେଶ୍ଵରରେ ଅନେକ କଳା ଗ୍ୟାଲେରୀ, ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ପ୍ଲାନେଟୋରିୟମ୍, ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରାଣୀ ଉଦ୍ୟାନ, ବଟାନିକାଲ୍ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀ ବିଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ୟାନ, ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ଆଦିବାସୀ କଳା କେନ୍ଦ୍ର, ପାରମ୍ପାରିକ ହସ୍ତତନ୍ତ କେନ୍ଦ୍ର, ବୟନଶିଳ୍ପ ଏମ୍ପୋରିୟମ୍ ଇତ୍ୟାଦି ରହିଛି ଏବଂ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ କଳା ଏବଂ ନନ୍ଦନତତ୍ତ୍ଵ ପ୍ରତିଭାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିସର ଦିଆଯାଇଛି | ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର, ଏବଂ ପୁରୀର ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଅତି ନିକଟତର ଅବସ୍ଥିତ ।  ଭୁବନେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ସହିତ ବାୟୁ, ରେଳ ଏବଂ ସଡ଼କ ପଥ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ଅଟେ |

    • ଜଣେ ମହାନ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ପନ୍ନ ଶିଳ୍ପୀ ଡକ୍ଟର ଦୀନନାଥ ପାଠୀ (9 ମଇ 1942 - 29 ଅଗଷ୍ଟ 2016) ଏହାର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଓଡିଶା ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଜଣେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଚିତ୍ରକାର, ଗବେଷକ ଏବଂ କଳା ଇତିହାସକାର  ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷ ନେତୃତ୍ୱ ସହିତ ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ସଫଳତାର ସହିତ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଦୃଶ୍ୟପଟ୍ଟକୁ ନେଇପାରିଥିଲେ | 

    • ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ 7ଟି ବିଭାଗ ଅଛି:

      1. ଚିତ୍ରକଳା (ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ )

      2. ଭାରତୀୟ ଚିତ୍ରକଳା

      3. ପ୍ରୟୋଗ କଳା 

      4. ମୁଦ୍ରଣ ତିଆରି (ଗ୍ରାଫିକ୍ କଳା)

      5. ମଡେଲିଂ ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତିକଳା

      6. କାରୁକଳା ଏବଂ ସେରାମିକ୍

      7. କଳା ଇତିହାସ - ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ କଳା ତତ୍ତ୍ୱ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଏବଂ ଷ୍ଟୁଡିଓ ଅଭ୍ୟାସ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥାନ ଯେପରିକି: ବଜାର, ରେଳ ଷ୍ଟେସନ, ବସ୍ ଷ୍ଟପ୍, ମନ୍ଦିରରୁ ସାମାଜିକ ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ବାହ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଅଧ୍ୟୟନ ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ଦୃଶ୍ୟ କଳା ଅଧ୍ୟୟନକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ବାହାରେ ଅଧ୍ୟୟନ ପରିଦର୍ଶନ ଆୟୋଜନ କରାଯାଉଛି।